OKU VE DİNLE

Dersini seç. Afişi aç, hocayı dinle.

1 Dakikada Esaslarımız

1 Dakikada Esaslarımız

Tevhid

40 kısa soru-cevap ve delilleri · 4 bölüm · Her bölüm 1 dakika

Tevhid — 1. Bölüm

1–10. sorular

10 soru · Her soru 6 saniye · 1 dakika · Neşidli

Tevhid — 2. Bölüm

11–20. sorular

10 soru · Her soru 6 saniye · 1 dakika · Neşidli

Tevhid — 3. Bölüm

21–30. sorular

10 soru · Her soru 6 saniye · 1 dakika · Neşidli

Tevhid — 4. Bölüm

31–40. sorular

10 soru · Her soru 6 saniye · 1 dakika · Neşidli

Akîde · 29 ders

Vâsıtıyye Şerhi

Türkçe kitap · 11 ses kaydı (Bayanlara Özel)Kitabı aç ve dinle

El-Akîdetü’l-Vâsıtıyye

İbn Teymiyye — Arapça ana metinden Türkçe çeviri

Giriş ve imanın esasları

Hamd, hak dini bütün dinlere üstün kılmak için Resûlünü hidayet ve hak dinle gönderen Allah’a mahsustur. Şahit olarak Allah yeter. Allah’tan başka ibadete lâyık hiçbir ilâh olmadığına, O’nun tek ve ortaksız olduğuna, bunu ikrar ederek ve O’nu birleyerek şahitlik ederim. Muhammed’in O’nun kulu ve elçisi olduğuna da şahitlik ederim. Allah ona ve ailesine salât eylesin ve bolca selâm versin.

Bundan sonra, bu risalede kıyamete kadar kurtuluşa eren ve yardım gören topluluğun, Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’in akîdesi açıklanmaktadır. Bu akîde, Allah’a, meleklerine, kitaplarına, elçilerine, ölümden sonra dirilişe ve hayrıyla şerriyle kadere iman etmektir.

Allah’a imanın bir gereği, O’nun kitabında kendisini nitelediği ve Resûlü Muhammed ﷺ’in O’nu nitelediği sıfatlara tahrif, ta‘tîl, keyfiyet tayini ve temsil olmaksızın iman etmektir. Onlar Allah hakkında şu âyete iman ederler: “O’nun benzeri hiçbir şey yoktur. O, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.” Allah’ın kendisi için bildirdiği sıfatları inkâr etmez, sözleri yerlerinden saptırmaz, Allah’ın isim ve âyetlerinde doğru yoldan ayrılmazlar. O’nun sıfatlarına keyfiyet tayin etmez, onları yarattıklarının sıfatlarına benzetmezler. Çünkü Allah’ın adaşı, dengi ve eşi yoktur. O, yarattıklarına kıyas edilmez. Allah, kendisini ve başkalarını en iyi bilendir. Sözü en doğru, anlatımı en güzel olandır.

Elçileri doğru sözlüdür ve haberleri doğrudur. Allah hakkında bilmediklerini söyleyenler ise böyle değildir. Bunun için Allah şöyle buyurmuştur: “İzzet sahibi Rabbin, onların yakıştırdıkları niteliklerden uzaktır. Elçilere selâm olsun. Hamd, âlemlerin Rabbi Allah’a mahsustur.” Allah, elçilere muhalefet edenlerin kendisine yakıştırdıkları niteliklerden kendisini tenzih etmiş, sözleri eksiklik ve kusurdan uzak olduğu için elçilere selâm vermiştir. Allah, kendisine verdiği isimlerde ve kendisini nitelediği sıfatlarda nefy ile ispatı bir araya getirmiştir. Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat elçilerin getirdiği yoldan ayrılmaz. Çünkü bu, Allah’ın nimet verdiği peygamberlerin, sıddıkların, şehitlerin ve salihlerin dosdoğru yoludur.

Kur’an’da Allah’ın isim ve sıfatları

Bu esasa, Allah’ın Kur’an’ın üçte birine denk olan İhlâs sûresinde kendisi hakkında bildirdikleri girer: “De ki: O Allah birdir. Allah Samed’dir. Doğurmamış ve doğmamıştır. Hiç kimse O’na denk değildir.”

Kitabının en büyük âyetinde kendisi hakkında bildirdikleri de buna dahildir: “Allah, kendisinden başka ibadete lâyık hiçbir ilâh olmayandır. O, Hayy ve Kayyûm’dur. O’nu ne uyuklama tutar ne de uyku. Göklerde ve yerde ne varsa O’nundur. İzni olmadan O’nun katında kim şefaat edebilir? O, onların önlerindekini ve arkalarındakini bilir. Onlar ise O’nun ilminden, dilediği kadarı dışında hiçbir şeyi kuşatamazlar. O’nun Kürsî’si gökleri ve yeri kuşatmıştır. Bunları korumak O’na ağır gelmez. O, yücedir, büyüktür.” Yani onları korumak O’nu zorlamaz ve O’na yük olmaz. Bu sebeple bir kimse gece bu âyeti okursa Allah tarafından bir koruyucu sabaha kadar onunla kalır ve şeytan ona yaklaşmaz.

Allah’ın şu sözleri de bu kapsamdadır:

- “O, Evvel’dir, Âhir’dir, Zâhir’dir, Bâtın’dır. O, her şeyi bilendir.”

- “Ölmeyen, daima diri olana tevekkül et.”

- “O, hakkıyla bilen, hüküm ve hikmet sahibidir.” “O, hüküm ve hikmet sahibidir, her şeyden haberdardır.” “Yere gireni, yerden çıkanı, gökten ineni ve göğe yükseleni bilir.” “Gaybın anahtarları O’nun katındadır. Onları yalnız O bilir. Karada ve denizde olanı bilir. Düşen hiçbir yaprak yoktur ki onu bilmesin. Yerin karanlıklarındaki hiçbir tane, yaş ve kuru hiçbir şey yoktur ki apaçık bir kitapta bulunmasın.” “Hiçbir dişi O’nun bilgisi dışında gebe kalmaz ve doğurmaz.” “Bilesiniz ki Allah her şeye kadirdir ve Allah her şeyi ilmiyle kuşatmıştır.”

- “Şüphesiz rızık veren, kuvvet sahibi ve gücü sarsılmaz olan Allah’tır.”

- “O’nun benzeri hiçbir şey yoktur. O, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.” “Allah size ne güzel öğüt veriyor! Şüphesiz Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.”

- “Bahçene girdiğinde ‘Allah ne dilerse o olur. Kuvvet ancak Allah iledir’ deseydin ya!” “Allah dileseydi birbirleriyle savaşmazlardı. Fakat Allah dilediğini yapar.” “Size okunacak olanlar dışında, ihramlı iken avı helâl saymamanız şartıyla, dört ayaklı sürü hayvanları size helâl kılındı. Şüphesiz Allah dilediğine hükmeder.” “Allah kime hidayet vermek isterse göğsünü İslâm’a açar. Kimi saptırmak isterse göğe yükseliyormuş gibi göğsünü dar ve sıkıntılı kılar.”

- “İhsanda bulunun. Şüphesiz Allah ihsanda bulunanları sever.” “Adaletli olun. Şüphesiz Allah adaletli olanları sever.” “Onlar size karşı doğru durdukça siz de onlara karşı doğru durun. Şüphesiz Allah takvâ sahiplerini sever.” “Allah çok tevbe edenleri ve temizlenenleri sever.” “De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki Allah da sizi sevsin.” “Allah, kendisinin sevdiği ve kendisini seven bir topluluk getirecektir.” “Allah, kendi yolunda kenetlenmiş bir yapı gibi saf bağlayarak savaşanları sever.” “O, çok bağışlayandır, çok sevendir.”

- “Rahmân ve Rahîm olan Allah’ın adıyla.” “Rabbimiz, rahmet ve ilimle her şeyi kuşattın.” “O, müminlere karşı çok merhametlidir.” “Rahmetim her şeyi kuşatmıştır.” “Rabbiniz rahmeti kendi üzerine yazmıştır.” “O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” “Allah en iyi koruyucudur. O, merhamet edenlerin en merhametlisidir.”

- “Allah onlardan razı olmuş, onlar da O’ndan razı olmuşlardır.”

- “Kim bir mümini kasten öldürürse cezası içinde kalacağı cehennemdir. Allah ona gazap etmiş ve onu lânetlemiştir.” “Bu, Allah’ı gazaplandıran şeylere uymaları ve O’nun hoşnutluğunu istememeleri sebebiyledir.” “Bizi öfkelendirince onlardan intikam aldık.” “Allah onların sefere çıkmalarını hoş görmedi ve onları geri bıraktı.” “Yapmadığınız şeyi söylemeniz Allah katında büyük bir öfkeye sebep olur.”

- “Onlar Allah’ın bulut gölgeleri içinde, meleklerle birlikte kendilerine gelmesini ve işin bitirilmesini mi bekliyorlar?” “Meleklerin gelmesini, Rabbinin gelmesini ya da Rabbinin bazı âyetlerinin gelmesini mi bekliyorlar?” “Hayır! Yer parça parça ezildiğinde, Rabbin geldiğinde ve melekler saf saf dizildiğinde…” “O gün gök bulutlarla yarılır ve melekler bölük bölük indirilir.”

- “Celâl ve ikram sahibi Rabbinin vechi bâki kalır.” “O’nun vechi dışında her şey yok olacaktır.”

- “İki elimle yarattığıma secde etmene ne engel oldu?” “Yahudiler ‘Allah’ın eli bağlıdır’ dediler. Kendi elleri bağlansın ve söyledikleri söz yüzünden lânetlensinler. Bilakis O’nun iki eli açıktır, dilediği gibi verir.”

- “Rabbinin hükmüne sabret. Çünkü sen gözlerimizin önündesin.” “Onu levhalar ve çivilerle yapılmış bir gemiye bindirdik. Gemi gözlerimizin önünde akıp gidiyordu. Bu, inkâr edilen kimseye bir karşılıktı.” “Üzerine katımdan bir sevgi bıraktım ki gözümün önünde yetiştirilesin.”

- “Allah, kocası hakkında seninle konuşan ve Allah’a şikâyette bulunan kadının sözünü işitti. Allah ikinizin konuşmasını işitir. Şüphesiz Allah hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir.” “Allah, ‘Allah fakirdir, biz zenginiz’ diyenlerin sözünü elbette işitti.” “Yoksa onların sırlarını ve gizli konuşmalarını işitmediğimizi mi sanıyorlar? Hayır, işitiriz. Elçilerimiz de yanlarında yazıyorlar.” “Ben sizinle beraberim, işitirim ve görürüm.”

- “Allah’ın gördüğünü bilmiyor mu?” “O, kalktığın zaman seni de secde edenler arasındaki hareketini de görür. Şüphesiz O, hakkıyla işitendir, hakkıyla bilendir.” “De ki: Çalışın. Yaptığınızı Allah, Resûlü ve müminler görecektir.”

- “O’nun yakalaması çetindir.” “Onlar tuzak kurdular, Allah da onların tuzaklarına karşılık verdi. Allah, tuzak kuranlara karşılık verenlerin en hayırlısıdır.” “Onlar bir düzen kurdular. Biz de onlar farkında olmadan düzenlerine karşılık verdik.” “Onlar bir tuzak kuruyorlar. Ben de onların tuzağına karşılık veriyorum.”

- “Bir iyiliği açığa vurur, gizler veya bir kötülüğü affederseniz şüphesiz Allah çok affedicidir, her şeye kadirdir.” “Affetsinler ve hoş görsünler. Allah’ın sizi bağışlamasını istemez misiniz? Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” “İzzet Allah’a, Resûlüne ve müminlere aittir.”

- İblîs’in sözünü naklederken şöyle buyurur: “İzzetine yemin olsun ki onların hepsini saptıracağım.”

- “Celâl ve ikram sahibi Rabbinin adı ne yücedir!”

- “O’na ibadet et ve O’na ibadette sebat göster. O’na adaş birini biliyor musun?” “Hiç kimse O’na denk değildir.” “Bildiğiniz hâlde Allah’a eşler koşmayın.” “İnsanlardan kimi, Allah’tan başka eşler edinir ve onları Allah’ı sever gibi sever.” “De ki: Hamd, çocuk edinmeyen, mülkünde ortağı bulunmayan ve acizlikten dolayı bir dosta ihtiyaç duymayan Allah’a mahsustur. O’nu gereğince yücelt.” “Göklerde ve yerde ne varsa Allah’ı tesbih eder. Mülk O’nundur, hamd O’nundur. O, her şeye kadirdir.” “Âlemlere uyarıcı olması için kuluna Furkân’ı indiren ne yücedir! Göklerin ve yerin hükümranlığı O’nundur. Çocuk edinmemiştir, mülkünde ortağı yoktur. Her şeyi yaratmış ve ona bir ölçü takdir etmiştir.” “Allah çocuk edinmemiştir. O’nunla beraber hiçbir ilâh yoktur. Öyle olsaydı her ilâh kendi yarattığını alıp gider ve biri diğerine üstün gelirdi. Allah onların yakıştırdıklarından uzaktır. O, gaybı da görüneni de bilir. Onların ortak koştuklarından yücedir.” “Allah’a benzerler uydurmayın. Allah bilir, siz bilmezsiniz.” “De ki: Rabbim açık ve gizli hayasızlıkları, günahı, haksız saldırıyı, Allah’ın hakkında hiçbir delil indirmediği şeyi O’na ortak koşmanızı ve Allah hakkında bilmediğinizi söylemenizi haram kılmıştır.”

- Arş’a istivâ yedi yerde bildirilmiştir. A‘râf ve Yûnus’ta: “Rabbiniz, gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra Arş’a istivâ eden Allah’tır.” Ra‘d’da: “Allah, gökleri gördüğünüz herhangi bir direk olmaksızın yükselten, sonra Arş’a istivâ edendir.” Tâhâ’da: “Rahmân Arş’a istivâ etti.” Furkân’da: “Sonra Arş’a istivâ etti. O, Rahmân’dır.” Secde’de: “Allah, gökleri, yeri ve ikisi arasındakileri altı günde yaratan, sonra Arş’a istivâ edendir.” Hadîd’de: “O, gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra Arş’a istivâ edendir.”

- “Ey Îsâ! Seni alacak ve kendime yükselteceğim.” “Bilakis Allah onu kendisine yükseltti.” “Güzel söz O’na yükselir, salih amel de onu yükseltir.” “Ey Hâmân! Bana yüksek bir yapı yap. Belki yollara, göklerin yollarına ulaşırım da Mûsâ’nın ilâhına bakarım. Ben onun yalancı olduğunu sanıyorum.” “Gökte olanın sizi yere batırmasından emin misiniz? O zaman yer sarsılıverir. Yoksa gökte olanın üzerinize taş yağdıran bir rüzgâr göndermesinden emin misiniz? O zaman uyarımın nasıl olduğunu anlarsınız.” “O, gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra Arş’a istivâ edendir. Yere gireni, yerden çıkanı, gökten ineni ve göğe yükseleni bilir. Nerede olursanız olun O sizinle beraberdir. Allah yaptıklarınızı görür.” “Üç kişinin gizli konuşması olmaz ki O dördüncüleri olmasın. Beş kişinin olmaz ki O altıncıları olmasın. Bundan daha az veya daha çok olsun, nerede olurlarsa olsunlar O onlarla beraberdir. Sonra kıyamet günü yaptıklarını onlara haber verir. Şüphesiz Allah her şeyi bilendir.”

- “Üzülme! Allah bizimle beraberdir.” “Ben sizinle beraberim, işitirim ve görürüm.” “Allah takvâ sahibi olanlarla ve ihsanda bulunanlarla beraberdir.” “Sabredin. Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir.” “Nice az topluluk Allah’ın izniyle çok topluluğa galip gelmiştir. Allah sabredenlerle beraberdir.”

- “Allah’tan daha doğru sözlü kim olabilir?” “Söz bakımından Allah’tan daha doğru kim olabilir?” “Allah ‘Ey Meryem oğlu Îsâ!’ demişti.” “Rabbinin sözü doğruluk ve adaletle tamamlanmıştır.” “Allah Mûsâ ile gerçekten konuştu.” “Onlardan Allah’ın kendisiyle konuştuğu kimseler vardır.” “Mûsâ belirlediğimiz vakitte gelince Rabbi onunla konuştu.” “Ona Tûr’un sağ tarafından seslendik ve gizlice konuşmak için onu yaklaştırdık.” “Rabbin Mûsâ’ya ‘O zalim topluluğa git’ diye seslenmişti.” “Rableri onlara ‘Sizi o ağaçtan menetmemiş miydim?’ diye seslendi.” “O gün onlara seslenir ve ‘Elçilere ne cevap verdiniz?’ der.” “Müşriklerden biri senden güvence isterse Allah’ın sözünü işitinceye kadar ona güvence ver.” “Onlardan bir grup Allah’ın sözünü işitir, sonra onu anlayıp bildikleri hâlde çarpıtırdı.” “Allah’ın sözünü değiştirmek istiyorlar. De ki: Bize katılamayacaksınız. Allah daha önce böyle buyurdu.” “Rabbinin kitabından sana vahyedileni oku. O’nun sözlerini değiştirecek kimse yoktur.” “Bu Kur’an, İsrâiloğullarına ihtilaf ettikleri şeylerin çoğunu anlatır.” “Bu, indirdiğimiz bereketli bir kitaptır.” “Bu Kur’an’ı bir dağa indirseydik Allah korkusundan onun boyun eğip parçalandığını görürdün.” “Bir âyetin yerine başka bir âyet getirdiğimizde, Allah ne indirdiğini en iyi bildiği hâlde, ‘Sen ancak bir iftiracısın’ derler. Bilakis onların çoğu bilmez. De ki: Rûhu’l-Kudüs onu Rabbinden hak ile indirdi ki iman edenleri sağlamlaştırsın ve Müslümanlara hidayet ve müjde olsun. ‘Bunu ona bir insan öğretiyor’ dediklerini elbette biliyoruz. Kastettikleri kimsenin dili yabancıdır. Bu ise apaçık Arapçadır.”

- “O gün birtakım yüzler ışıl ışıldır, Rablerine bakarlar.” “Koltuklar üzerinde bakarlar.” “İhsanda bulunanlara en güzel karşılık ve fazlası vardır.” “Orada diledikleri her şey onlarındır. Katımızda daha fazlası da vardır.”

Allah’ın kitabında bu konuda pek çok âyet vardır. Kur’an’ı, ondan hidayet bulmak isteyerek düşünen kimseye hak yol belirginleşir.

Sünnette Allah’ın sıfatları

Resûlullah’ın ﷺ sünneti Kur’an’ı açıklar, ortaya koyar, ona işaret eder ve onu ifade eder. Resûlün Rabbini nitelediği, ilim ehlinin kabul ettiği sahih hadislere iman etmek gerekir. Bunlardan bazıları şöyledir:

- “Rabbimiz her gece, gecenin son üçte biri kaldığında dünya semasına iner ve ‘Bana kim dua eder ki ona cevap vereyim? Benden kim ister ki ona vereyim? Benden kim bağışlanma diler ki onu bağışlayayım?’ buyurur.” (Buhârî ve Müslim)

- “Allah, kulunun tevbesine, sizden birinin bineğini bulduğunda sevindiğinden daha çok sevinir.” (Buhârî ve Müslim)

- “Allah, biri diğerini öldürdüğü hâlde ikisi de cennete giren iki kişiye güler.” (Buhârî ve Müslim)

- “Rabbimiz, kullarının ümitsizliğine ve durumlarını değiştirmesinin yakınlığına hayret eder. Sizi sıkıntı ve ümitsizlik içinde görür, çıkışınızın yakın olduğunu bilerek güler.” (Müellifin naklinde hasen)

- “Cehenneme atılmaya devam edilir, o da ‘Daha var mı?’ der. Nihayet izzet sahibi Rab oraya ayağını koyar.” Diğer rivayette, “Üzerine ayağını koyar, bir kısmı diğerine doğru büzülür ve ‘Yeter, yeter’ der.” (Buhârî ve Müslim)

- “Allah Teâlâ ‘Ey Âdem!’ buyurur. Âdem ‘Buyur, emrindeyim’ der. Ardından bir sesle ‘Allah sana neslinden cehenneme gidecekleri ayırmanı emrediyor’ diye seslenilir.” (Buhârî ve Müslim)

- “Sizden hiç kimse yoktur ki Rabbi, aralarında tercüman olmaksızın onunla konuşmasın.”

- Hasta için yapılan rukyede şöyle buyurmuştur: “Ey gökte olan Rabbimiz Allah! Adın mukaddestir. Emrin gökte ve yerde geçerlidir. Rahmetin gökte olduğu gibi yerde de rahmetini var eyle. Günahlarımızı ve hatalarımızı bağışla. Sen temiz kimselerin Rabbisin. Bu ağrıya katından bir rahmet ve şifandan bir şifa indir.” Böylece hasta iyileşir. (Müellifin naklinde hasen. Ebû Dâvûd ve başkaları rivayet etmiştir.)

- “Gökte olanın emini olduğum hâlde bana güvenmez misiniz?” (Müellifin naklinde sahih)

- “Arş suyun üzerindedir. Allah Arş’ın üzerindedir ve üzerinde bulunduğunuz hâli bilir.” (Müellifin naklinde hasen)

- Câriyeye “Allah nerede?” diye sordu. “Göktedir” dedi. “Ben kimim?” diye sordu. “Sen Allah’ın elçisisin” dedi. “Onu âzat et, çünkü o mümindir” buyurdu. (Müslim)

- “İmanın en faziletlisi, nerede olursan ol Allah’ın seninle beraber olduğunu bilmendir.” (Müellifin naklinde hasen)

- “Biriniz namaza durduğunda önüne veya sağına tükürmesin. Çünkü Allah onun yüzünün karşısındadır. Soluna veya ayağının altına tükürsün.” (Buhârî ve Müslim)

- “Allah’ım! Yedi göğün Rabbi, büyük Arş’ın Rabbi, bizim ve her şeyin Rabbi, taneyi ve çekirdeği yaran, Tevrat’ı, İncil’i ve Kur’an’ı indiren! Nefsimin şerrinden ve perçeminden tuttuğun her canlının şerrinden sana sığınırım. Sen Evvel’sin, senden önce hiçbir şey yoktur. Sen Âhir’sin, senden sonra hiçbir şey yoktur. Sen Zâhir’sin, senden üstün hiçbir şey yoktur. Sen Bâtın’sın, senden daha yakın hiçbir şey yoktur. Borcumu ödememi sağla ve beni fakirlikten kurtar.” (Müslim)

- Sahâbe zikirde seslerini yükseltince şöyle buyurdu: “Ey insanlar! Kendinize yumuşak davranın. Siz sağır veya uzakta olana dua etmiyorsunuz. İşiten, gören ve yakın olana dua ediyorsunuz. Dua ettiğiniz, birinize bineğinin boynundan daha yakındır.” (Buhârî ve Müslim)

- “Siz, dolunay gecesinde ayı gördüğünüz gibi Rabbinizi göreceksiniz. O’nu görmekte sıkıntı çekmeyeceksiniz. Gücünüz yeterse güneş doğmadan ve batmadan önceki namazları kaçırmayın.” (Buhârî ve Müslim)

Resûlullah’ın ﷺ Rabbi hakkında haber verdiği bu ve benzeri hadislere kurtuluşa eren topluluk olan Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat iman eder. Kitabın bildirdiklerine iman ettikleri gibi bunlara da tahrif, ta‘tîl, keyfiyet tayini ve temsil olmaksızın iman ederler.

Ümmet diğer ümmetler arasında orta olduğu gibi onlar da ümmetin fırkaları arasında orta yolu tutarlar. Allah’ın sıfatları konusunda ta‘tîl ehli Cehmiyye ile benzetmeye giden Müşebbihe arasında, Allah’ın fiilleri konusunda Cebriyye ile Kaderiyye arasında, Allah’ın azap tehdidi konusunda Mürcie ile Kaderiyye’den ve başkalarından olan Vaîdiyye arasında, iman ve dinin isimleri konusunda Harûriyye ve Mu‘tezile ile Mürcie ve Cehmiyye arasında, Resûlullah’ın ﷺ ashâbı konusunda da Râfıza ile Hâricîler arasında orta yolu tutarlar.

Allah’ın Arş’ın üzerinde oluşu, beraberliği ve yakınlığı

Allah’a iman kapsamında, kitabında haber verdiği, Resûlünden tevâtürle nakledilen ve ümmetin selefinin üzerinde birleştiği şu hususa da iman edilir: Allah göklerinin üzerinde, Arş’ının üstündedir. Nerede olurlarsa olsunlar kullarıyla beraberdir ve yaptıklarını bilir. “O, gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra Arş’a istivâ edendir. Yere gireni, yerden çıkanı, gökten ineni ve göğe yükseleni bilir. Nerede olursanız olun O sizinle beraberdir. Allah yaptıklarınızı görür” âyeti bunun delillerindendir.

“O sizinle beraberdir” ifadesi, O’nun yaratılmışlarla karışmış olduğu anlamına gelmez. Arap dilinde bu ifade böyle bir anlamı gerektirmez. Bu yorum ümmetin selefinin üzerinde birleştiği anlayışa ve Allah’ın yaratılışa yerleştirdiği fıtrata da aykırıdır. Meselâ ay, Allah’ın âyetlerinden ve yarattıklarının küçüklerinden biridir. Gökte bulunduğu hâlde yolcuyla da evinde bulunanla da beraber olduğu söylenir. Allah, Arş’ın üzerinde olup yaratılmışları gözetir, üzerlerinde hükümranlık eder ve onları görür. Bu ve benzeri ifadeler O’nun rubûbiyyetinin anlamlarındandır.

Allah’ın Arş’ın üstünde olduğunu ve bizimle beraber olduğunu bildiren sözlerin hepsi hakikati üzere gerçektir. Bunların tahrife ihtiyacı yoktur. Bununla birlikte, “göktedir” sözünden göğün O’nu taşıdığı veya kuşattığı gibi yanlış zanlar uzak tutulur. İlim ve iman ehli bunun bâtıl olduğunda birleşmiştir. Allah’ın Kürsî’si gökleri ve yeri kuşatmıştır. O, gökleri ve yeri yok olmaktan korur ve izni olmaksızın göğün yere düşmesini engeller. Gök ve yer O’nun emriyle ayakta durur.

Buna, Allah’ın yakın olduğu ve dualara cevap verdiği inancı da dahildir. “Kullarım sana beni sorarlarsa ben yakınım. Bana dua ettiği zaman dua edenin duasına karşılık veririm” buyurmuştur. Resûlullah ﷺ da dua edilenin, kişiye bineğinin boynundan daha yakın olduğunu bildirmiştir. Kitap ve Sünnet’te bildirilen yakınlık ve beraberlik, Allah’ın yüceliği ve üstte oluşuyla çelişmez. Allah bütün sıfatlarında kendisine benzer bulunmayandır. O, yakınlığında yüce, yüceliğinde yakındır.

Kur’an’ın Allah’ın kelâmı oluşu ve Allah’ın görülmesi

Allah’a ve kitaplarına imanın bir gereği, Kur’an’ın Allah’ın indirilmiş ve yaratılmamış kelâmı olduğuna imandır. Kur’an O’ndan başlamış ve O’na dönecektir. Allah onu hakikaten söylemiştir. Muhammed’e ﷺ indirilen bu Kur’an, hakikaten Allah’ın kelâmıdır, başkasının sözü değildir. Onun Allah’ın kelâmının bir nakli veya ifadesi olduğu söylenemez. İnsanlar onu okuduklarında veya mushaflara yazdıklarında da hakikaten Allah’ın kelâmı olmaktan çıkmaz. Söz hakikatte onu ilk söyleyene nispet edilir, onu aktarıp okuyana değil. Kur’an harfleri ve anlamlarıyla Allah’ın kelâmıdır.

Allah’a, kitaplarına, meleklerine ve elçilerine imanın kapsamına, müminlerin kıyamet günü Allah’ı gözleriyle göreceklerine iman da girer. O’nu, önünde bulut yokken güneşi gördükleri ve dolunay gecesinde ayı gördükleri gibi, görmekte sıkıntı çekmeden göreceklerdir. O’nu kıyamet meydanında, ardından cennete girdikten sonra Allah’ın dilediği şekilde göreceklerdir.

Âhiret gününe iman

Âhiret gününe iman, Hz. Peygamber’in ﷺ ölüm sonrasına dair bildirdiği her şeye imanı kapsar. Kabir imtihanına, kabir azabına ve kabir nimetine iman ederler.

Kabir imtihanında kişiye “Rabbin kim? Dinin nedir? Peygamberin kim?” denir. Allah iman edenleri dünya hayatında ve âhirette sabit sözle sağlam tutar. Mümin “Rabbim Allah, dinim İslâm, peygamberim Muhammed’dir” der. Şüphe içinde olan ise “Ah, bilmiyorum. İnsanların bir şey söylediğini duydum, ben de onu söyledim” der. Ona demir bir tokmakla vurulur. Öyle bir çığlık atar ki insan dışında yakınındaki her şey onu duyar. İnsan işitseydi bayılırdı. Bu imtihandan sonra kıyamet kopuncaya kadar nimet veya azap vardır.

Allah’ın kitabında ve Resûlünün diliyle bildirdiği, Müslümanların da üzerinde birleştiği kıyamet gerçekleşir. İnsanlar kabirlerinden âlemlerin Rabbine doğru yalınayak, çıplak ve sünnetsiz kalkarlar. Güneş onlara yaklaşır, ter onları kuşatır. Mizanlar kurulur, kulların amelleri tartılır. Tartıları ağır gelenler kurtuluşa erenlerdir. Tartıları hafif gelenler ise kendilerini ziyana uğratanlardır ve cehennemde kalırlar. Amel defterleri açılır. Kimi kitabını sağından, kimi solundan, kimi de arkasından alır. Allah, her insanın amelini kendisine bağladığını ve kıyamet günü ona açılmış bir kitap çıkaracağını bildirir: “Kitabını oku. Bugün kendine hesap görücü olarak sen yetersin.”

Allah insanları hesaba çeker. Mümin kuluyla baş başa kalır ve günahlarını ona ikrar ettirir. Bu, Kitap ve Sünnet’te bildirilmiştir. Kâfirlerin iyilik ve kötülüklerinin karşılaştırıldığı türden bir hesapları olmaz, çünkü onlar için karşılığı verilecek iyilikler yoktur. Bununla birlikte amelleri sayılıp dökülür, onlarla yüzleştirilirler, onları ikrar ederler ve karşılığını görürler.

Kıyamet meydanında Peygamber’in ﷺ havuzu vardır. Suyu sütten daha beyaz, baldan daha tatlıdır. Kapları gökteki yıldızlar sayısıncadır. Uzunluğu ve genişliği bir aylık yol kadardır. Ondan bir defa içen bir daha asla susamaz.

Sırat, cehennemin üzerine kurulmuştur ve cennetle cehennem arasındaki köprüdür. İnsanlar amellerine göre üzerinden geçerler. Kimi göz açıp kapayıncaya kadar, kimi şimşek gibi, kimi rüzgâr gibi, kimi iyi koşan at gibi, kimi deve süvarileri gibi geçer. Kimi koşar, kimi yürür, kimi sürünür, kimi yakalanıp cehenneme atılır. Köprü üzerinde insanları amellerine göre yakalayan kancalar vardır. Sıratı aşan cennete girer. Sıratı geçtikten sonra cennet ile cehennem arasındaki bir köprüde durdurulurlar. Birbirlerinden hakları alınır. Temizlenip arındıklarında cennete girmelerine izin verilir.

Cennetin kapısının açılmasını ilk isteyen Muhammed ﷺ, ümmetler içinde cennete ilk giren de onun ümmetidir.

Kıyamette onun üç şefaati vardır:

1. Mahşerde bekleyenler hakkında aralarında hüküm verilmesi için şefaat eder. Âdem, Nûh, İbrâhim, Mûsâ ve Meryem oğlu Îsâ şefaat etmekten geri durur. Nihayet sıra ona gelir.

2. Cennet ehlinin cennete girmesi için şefaat eder. Bu iki şefaat ona mahsustur.

3. Ateşi hak edenler için şefaat eder. Bu şefaat ona, diğer peygamberlere, sıddıklara ve başkalarına da verilir. Ateşi hak edenlerden bazılarının girmemesi, girenlerden bazılarının ise oradan çıkması için şefaat eder.

Allah bazı toplulukları herhangi bir şefaat olmadan, kendi lütfu ve rahmetiyle ateşten çıkarır. Cennette, dünyadan girenlerin yerleşmesinden sonra boş yer kalır. Allah orası için başka kimseler yaratır ve onları cennete koyar.

Âhiret yurdunun içerdiği hesap, sevap, azap, cennet ve cehennemin çeşitleri ve bunların ayrıntıları gökten indirilen kitaplarda ve peygamberlerden nakledilen ilimde bildirilmiştir. Muhammed’den ﷺ miras kalan ilimde bu konuda yeterli ve doyurucu bilgi vardır. Arayan onu bulur.

Kadere iman

Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat, hayrıyla şerriyle kadere iman eder. Kadere iman iki derecedir ve her derece iki husus içerir.

Birinci derece ilim ve yazıdır. Allah kullarının ne yapacaklarını ezelî ilmiyle bilir. İtaatlerini, günahlarını, rızıklarını, ecellerini ve bütün hâllerini bilir. Sonra yaratılmışların kaderlerini Levh-i Mahfûz’a yazmıştır.

Allah kalemi yarattığında ona “Yaz” buyurdu. Kalem “Ne yazayım?” dedi. Allah “Kıyamet gününe kadar olacakları yaz” buyurdu. İnsanın başına gelenin onu atlaması, onu atlayanın başına gelmesi mümkün değildi. Kalemler kurumuş, sayfalar dürülmüştür. Allah şöyle buyurur: “Allah’ın gökte ve yerde olanı bildiğini bilmez misin? Bunlar bir kitaptadır. Bu, Allah’a kolaydır.” Yine şöyle buyurur: “Yeryüzünde ve kendi nefislerinizde başınıza gelen hiçbir musibet yoktur ki onu yaratmamızdan önce bir kitapta bulunmasın. Bu, Allah’a kolaydır.”

Allah’ın ilmine uygun bu takdir, çeşitli yerlerde topluca ve ayrıntılı olarak gerçekleşir. Allah Levh-i Mahfûz’a dilediğini yazmıştır. Ceninin bedeni yaratıldığında, ona ruh verilmeden önce bir melek gönderilir. Meleğe dört şey emredilir: Rızkını, ecelini, amelini ve bedbaht mı bahtiyar mı olacağını yazması. Eskiden aşırı Kaderîler bu takdiri inkâr ederdi. Müellifin zamanında bunu inkâr edenler azdı.

İkinci derece Allah’ın yerine gelen dilemesi ve her şeyi kuşatan kudretidir. Allah’ın dilediği olur, dilemediği olmaz. Göklerde ve yerde hiçbir hareket ve duruş Allah’ın dilemesi dışında gerçekleşmez. Mülkünde O’nun dilemediği bir şey olmaz. O, var olan ve olmayan her şeye kadirdir. Gökte ve yerde hiçbir yaratılmış yoktur ki onu Allah yaratmış olmasın. O’ndan başka yaratıcı ve Rab yoktur.

Allah kullarına kendisine ve elçilerine itaat etmelerini emretmiş, kendisine isyan etmelerini yasaklamıştır. Takvâ sahiplerini, ihsan edenleri ve adaletli olanları sever. İman edip salih amel işleyenlerden razı olur. Kâfirleri sevmez, fâsıklardan razı olmaz, hayasızlığı emretmez, kullarının küfrüne razı olmaz ve bozgunculuğu sevmez.

Kullar gerçekten fiillerini işlerler. Onların fiillerini yaratan Allah’tır. İman eden, inkâr eden, iyilik yapan, kötülük işleyen, namaz kılan ve oruç tutan kuldur. Kulların yaptıklarına gücü yeter ve iradeleri vardır. Onları, güçlerini ve iradelerini yaratan Allah’tır. Allah şöyle buyurur: “İçinizden dosdoğru olmak isteyenler için. Âlemlerin Rabbi Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz.”

Bu kader derecesini, Peygamber’in ﷺ bu ümmetin Mecûsîleri diye adlandırdığı Kaderîlerin geneli yalanlar. Kaderi kabul edenlerden bazıları ise aşırıya gidip kulun gücünü ve seçimini bütünüyle ortadan kaldırmış, Allah’ın fiil ve hükümlerini hikmet ve maslahattan yoksun saymışlardır.

İman, amel ve büyük günah

Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’in esaslarından biri, dinin ve imanın söz ve amel olduğudur. Kalbin ve dilin sözü, kalbin, dilin ve organların ameli buna dahildir. İman itaatle artar ve günahla azalır.

Onlar, Hâricîlerin yaptığı gibi, kıble ehlini sırf günah ve büyük günah sebebiyle tekfir etmezler. Günahla beraber iman kardeşliği devam eder. Allah kısas âyetinde, “Kardeşi tarafından kendisine bir şey bağışlanırsa uygun biçimde hareket edilsin” buyurmuştur. Yine şöyle buyurur: “Müminlerden iki topluluk savaşırsa aralarını düzeltin. Biri diğerine saldırırsa Allah’ın emrine dönünceye kadar saldıranla savaşın. Dönerse aralarını adaletle düzeltin ve adaletli olun. Allah adaletli olanları sever. Müminler kardeştir. Öyleyse iki kardeşinizin arasını düzeltin.”

Müslüman olup büyük günah işleyenden İslâm adını tamamen kaldırmaz ve Mu‘tezile’nin söylediği gibi onu ateşte ebedî saymazlar. Böyle bir kişi, “Mümin bir köle âzat etmek” ifadesindeki gibi genel iman adına dahil olabilir. Fakat “Müminler ancak Allah anıldığında kalpleri ürperen ve âyetleri okunduğunda imanları artan kimselerdir” âyetinde olduğu gibi, kemali ifade eden iman adına dahil olmayabilir. Resûlullah ﷺ da şöyle buyurmuştur: “Zina eden, zina ettiği sırada mümin olarak zina etmez. Hırsız, çaldığı sırada mümin olarak çalmaz. İçki içen, içtiği sırada mümin olarak içmez. İnsanların gözlerini kendisine çevirdiği kıymetli bir malı yağmalayan da mümin olarak yağmalamaz.”

Bunun için “İmanı eksik bir mümindir” veya “İmanıyla mümin, büyük günahıyla fâsıktır” deriz. Ona kâmil iman adı verilmez, iman adı da kendisinden bütünüyle kaldırılmaz.

Sahâbe, Ehl-i Beyt ve müminlerin anneleri

Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’in esaslarından biri, Resûlullah’ın ﷺ ashâbı hakkında kalplerini ve dillerini temiz tutmalarıdır. Allah onları şu sözle nitelemiştir: “Onlardan sonra gelenler, ‘Rabbimiz! Bizi ve imanda bizi geçmiş kardeşlerimizi bağışla. İman edenlere karşı kalplerimizde kin bırakma. Rabbimiz! Sen çok şefkatli, çok merhametlisin’ derler.” Peygamber’in ﷺ şu emrine de uyarlar: “Ashâbıma sövmeyin. Canım elinde olana yemin ederim ki biriniz Uhud dağı kadar altın infak etse, onların bir müddüne, hatta yarısına erişemez.”

Kitap, Sünnet ve icmâda sahâbenin faziletleri ve dereceleri hakkında bildirilenleri kabul ederler. Fetih, yani Hudeybiye Antlaşması’ndan önce infak edip savaşanları, sonrasında infak edip savaşanlardan üstün tutarlar. Muhacirleri Ensar’ın önüne geçirirler. Üç yüz on küsur kişi olan Bedir ehline Allah’ın “Dilediğinizi yapın, sizi bağışladım” buyurduğuna iman ederler. Peygamber’in ﷺ haber verdiği üzere ağacın altında biat edenlerden hiç kimsenin ateşe girmeyeceğine inanırlar. Onlar bin dört yüzden fazlaydı. Allah onlardan razı olmuş, onlar da O’ndan razı olmuşlardır.

Resûlullah’ın ﷺ cennetle müjdelediği on kişi, Sâbit b. Kays b. Şemmâs ve diğer sahâbîler için cennetle şahitlik ederler. Müminlerin emîri Ali b. Ebî Tâlib’den ve başkalarından tevâtürle nakledildiği üzere, Peygamber’den sonra bu ümmetin en hayırlısının Ebû Bekir, sonra Ömer olduğunu kabul ederler. Rivayetlerin gösterdiği ve sahâbenin Osman’a önce biat etmekte birleştiği üzere üçüncü sıraya Osman’ı, dördüncü sıraya Ali’yi koyarlar. Allah hepsinden razı olsun.

Ebû Bekir ve Ömer’in önce geldiği hususunda anlaştıktan sonra, Ehl-i Sünnet’ten bazıları Osman ile Ali’den hangisinin daha faziletli olduğu konusunda ihtilaf etmiştir. Bir kısmı Osman’ı öne almış ve orada durmuş, bir kısmı Ali’yi dördüncü saymış, bir kısmı Ali’yi öne almış, bir kısmı da hüküm vermemiştir. Sonunda Ehl-i Sünnet’in görüşü Osman’ı, ardından Ali’yi öncelemek üzere yerleşmiştir. Ehl-i Sünnet’in çoğunluğuna göre Osman ile Ali’nin fazilet sıralaması, muhalifinin sapıklıkla nitelendiği esaslardan değildir. Sapıklıkla nitelenen aykırılık, hilâfet meselesindedir. Resûlullah’tan ﷺ sonra halifenin sırasıyla Ebû Bekir, Ömer, Osman ve Ali olduğuna inanırlar. Müellifin ifadesiyle, bunlardan birinin hilâfetine dil uzatan, ev halkının eşeğinden daha şaşkındır.

Resûlullah’ın ﷺ Ehl-i Beyt’ini sever, onlara bağlılık gösterir ve onlar hakkındaki vasiyetini gözetirler. Resûlullah ﷺ Gadîr-i Hum günü “Ehl-i Beyt’im hakkında size Allah’ı hatırlatırım” demiştir. Amcası Abbâs, Kureyş’ten bazılarının Hâşimoğullarına karşı kabalık ettiğini söyleyince şöyle buyurmuştur: “Canım elinde olana yemin ederim ki sizi Allah için ve benim akrabam olduğunuz için sevmedikçe iman etmiş olmazlar.” Yine şöyle buyurmuştur: “Allah İsmâiloğullarını seçti. İsmâiloğullarından Kinâne’yi, Kinâne’den Kureyş’i, Kureyş’ten Hâşimoğullarını seçti. Beni de Hâşimoğullarından seçti.”

Resûlullah’ın ﷺ eşleri, müminlerin anneleri hakkında sevgi ve bağlılık besler, onların âhirette de onun eşleri olduğuna inanırlar. Özellikle çocuklarının çoğunun annesi, ona ilk iman edip davasında destek olan ve onun nezdinde yüksek bir yer tutan Hatice ile Sıddîk’ın kızı Sıddîka Âişe’ye bu sevgi gösterilir. Allah ikisinden de razı olsun. Peygamber ﷺ “Âişe’nin diğer kadınlara üstünlüğü, tiridin diğer yemeklere üstünlüğü gibidir” buyurmuştur.

Ashâba buğzedip söven Râfızîlerin ve Ehl-i Beyt’e sözle yahut fiille eziyet eden Nâsıbîlerin yolundan uzak dururlar. Ashâb arasında geçen olaylar hakkında dillerini tutarlar. Onların aleyhinde nakledilen haberlerden bazısı yalandır. Bazılarına ekleme yapılmış, bazılarından çıkarılmış veya asıl biçimi değiştirilmiştir. Sahih olanlarda ise sahâbe mazurdur. İçtihat edip isabet etmiş veya içtihat edip yanılmışlardır.

Sahâbenin her birinin büyük ve küçük günahlardan korunmuş olduğuna inanmazlar. Onlardan günah sadır olabilir. Ancak geçmişteki hizmetleri ve faziletleri, meydana gelen kusurların bağışlanmasına sebeptir. Onların, kendilerinden sonra gelenlerde bulunmayan ve günahları silen iyilikleri vardır. Resûlullah’ın ﷺ sözüyle onların nesillerin en hayırlısı olduğu ve birinin verdiği bir müdd sadakanın kendilerinden sonrakinin Uhud kadar altın sadaka vermesinden daha faziletli olduğu sabittir.

Onlardan birinin bir günahı olmuşsa, ondan tevbe etmiş, onu silecek bir iyilik işlemiş veya önceki hizmetinin faziletiyle bağışlanmış olabilir. İnsanlar içinde en çok hak sahibi oldukları Muhammed’in ﷺ şefaatiyle yahut dünyada günahına kefaret olan bir musibetle de bağışlanabilirler. Bu, sabit günahlar hakkındadır. İçtihat ettikleri meselelerde ise isabet etmişlerse iki, yanılmışlarsa bir ecir vardır ve hataları bağışlanmıştır. Bazılarının fiillerinden yadırganan miktar, Allah’a ve Resûlüne imanları, cihadları, hicretleri, yardımları, faydalı ilimleri ve salih amelleri yanında pek azdır. Onların hayatını ilim ve basiretle inceleyen ve Allah’ın kendilerine verdiği faziletleri gören kimse, peygamberlerden sonra insanların en hayırlıları olduklarını kesin olarak bilir. Onlar gibisi olmamış ve olmayacaktır. Allah katında ümmetlerin en hayırlısı ve en değerlisi olan bu ümmetin nesilleri içinde seçkin olanlar onlardır.

Evliyanın kerametleri

Ehl-i Sünnet’in esaslarından biri, evliyanın kerametlerini tasdik etmektir. Allah onların eliyle ilim, keşif, kudret ve tesir türlerinden olağanüstü hâller meydana getirir. Önceki ümmetler hakkında Kehf sûresinde ve başka yerlerde, bu ümmetin ilk döneminde ise sahâbe, tâbiîn ve ümmetin çeşitli kesimlerinden bu tür hâller nakledilmiştir. Kıyamet gününe kadar da bu ümmette bulunurlar.

Ehl-i Sünnet’in yolu ve ahlâkı

Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat’in yolu, içte ve dışta Resûlullah’ın ﷺ izlerine uymak, Muhacir ve Ensar’dan öne geçen ilklerin yolunu izlemek ve Resûlullah’ın ﷺ şu vasiyetine bağlı kalmaktır: “Sünnetime ve benden sonraki doğru yola eriştirilmiş râşid halifelerin sünnetine sarılın. Onu sımsıkı tutun, azı dişlerinizle ısırın. Sonradan ortaya çıkarılan işlerden sakının. Çünkü her bid‘at sapıklıktır.”

Onlar sözlerin en doğrusunun Allah’ın sözü, yolun en hayırlısının Muhammed’in ﷺ yolu olduğunu bilirler. Allah’ın sözünü bütün insanların sözlerine, Muhammed’in ﷺ yolunu da herkesin yoluna takdim ederler. Bunun için onlara Kitap ve Sünnet ehli denmiştir. Cemaat ehli de denmiştir. Cemaat bir araya gelmektir, zıddı ayrılıktır. Cemaat kelimesi bir araya gelen topluluğun da adı olmuştur.

İcmâ, ilimde ve dinde dayanılan üçüncü asıldır. İnsanların dinle ilgili bütün iç ve dış söz ve amellerini bu üç asılla tartarlar. Sınırları tespit edilebilen icmâ, Selef-i Sâlihîn’in icmâıdır. Çünkü onlardan sonra ihtilaf çoğalmış ve ümmet geniş coğrafyalara yayılmıştır.

Bu esaslarla birlikte şeriatın gerektirdiği biçimde iyiliği emreder ve kötülükten sakındırırlar. Yöneticiler iyi kimseler de günahkâr da olsalar, onlarla birlikte hac, cihad, cuma ve bayramların yerine getirilmesini kabul ederler. Cemaat namazlarını gözetir ve ümmete nasihati dinî bir sorumluluk sayarlar. Resûlullah’ın ﷺ “Mümin, mümin için birbirini sağlam tutan bir yapı gibidir” sözüne inanırlar. Peygamber ﷺ bunu söylerken parmaklarını birbirine geçirmiştir. Yine “Birbirlerini sevme, birbirlerine merhamet ve şefkat gösterme hususunda müminler bir beden gibidir. Bedenin bir organı rahatsızlandığında diğer organlar da uykusuzluk ve ateşle ona karşılık verir” buyurmuştur.

Belâ geldiğinde sabretmeyi, rahatlıkta şükretmeyi ve kaderin acı gelen hükmüne razı olmayı emrederler. Yüce ahlâka ve güzel amellere çağırırlar. “Müminlerin iman bakımından en kâmili, ahlâkı en güzel olanıdır” hadisinin anlamına inanırlar. Seninle bağını koparanla ilişkini sürdürmeye, seni mahrum bırakana vermeye ve sana zulmedeni affetmeye teşvik ederler. Anne babaya iyiliği, akrabalık bağlarını gözetmeyi, komşuyla iyi geçinmeyi, yetime, yoksula ve yolcuya ihsanı, köleye yumuşak davranmayı emrederler. Övünmeyi, kibirlenmeyi, haksızlığı, haklı olduklarını düşünseler bile insanlara üstünlük taslamayı yasaklarlar. Ahlâkın yücesini emreder ve bayağı olanından sakındırırlar.

Bu ve benzeri hususlarda söyledikleri ve yaptıkları her şeyde Kitap ve Sünnet’e tâbi olurlar. Yolları, Allah’ın Muhammed’i ﷺ kendisiyle gönderdiği İslâm dinidir. Peygamber ﷺ ümmetinin yetmiş üç fırkaya ayrılacağını, biri dışında hepsinin ateşte olduğunu, kurtulanın cemaat olduğunu bildirmiştir. Bir hadiste de “Bugün benim ve ashâbımın üzerinde bulunduğu yol üzere olanlardır” diye açıklamıştır. Böylece saf İslâm’a bağlı olanlar Ehl-i Sünnet ve’l-Cemaat olmuştur. Aralarında sıddıklar, şehitler ve salihler vardır. Onlardan hidayet önderleri, karanlıkları aydınlatan kandiller, fazilet ve menkıbeleri nakledilenler, ebdâl ve Müslümanların hidayet üzere olduklarında birleştiği din imamları çıkmıştır.

Onlar, Peygamber’in ﷺ hakkında şöyle buyurduğu yardım gören topluluktur: “Ümmetimden bir topluluk, hak üzere yardım görmeye devam edecektir. Onlara muhalefet edenler ve onları yardımsız bırakanlar kıyamet kopuncaya kadar onlara zarar veremeyecektir.”

Allah’tan bizi onlardan eylemesini, hidayet verdikten sonra kalplerimizi saptırmamasını ve bize katından rahmet bağışlamasını dileriz. Şüphesiz O, çokça bağışlayandır.

Allah en iyi bilendir. Allah Muhammed’e, ailesine ve ashâbına salât eylesin ve bolca selâm versin.

1. Ders

2. Ders

3. Ders

4. Ders

5. Ders

6. Ders

7. Ders

8. Ders

9. Ders

10. Ders

11. Ders

Tahâvî Akîdesi Şerhi

121 madde · 11 ses kaydı (Bayanlara Özel)Kitabı aç ve dinle
İMAM EBÛ CA‘FER ET-TAHÂVÎ

Tahâvî Akîdesi

Türkçe konu başlıkları ve Arapça asıl metin

1. Allah Birdir, Ortağı Yoktur

نَقُولُ فِي تَوْحِيدِ اللَّهِ مُعْتَقِدِينَ بِتَوْفِيقِ اللَّهِ: إِنَّ اللَّهَ وَاحِدٌ لَا شَرِيكَ لَهُ

2. Hiçbir Şey Allah'ın Benzeri Değildir

وَلَا شَيْءَ مِثْلُهُ

3. Hiçbir Şey Allah'ı Âciz Bırakamaz

وَلَا شَيْءَ يُعْجِزُهُ

4. Allah'tan Başka İbadete Layık İlâh Yoktur

وَلَا إِلَهَ غَيْرُهُ

5. Allah'ın Başlangıcı ve Sonu Yoktur

قَدِيمٌ بِلَا ابْتِدَاءٍ، دَائِمٌ بِلَا انْتِهَاءٍ

6. Allah Yok Olmaz

لَا يَفْنَى وَلَا يَبِيدُ

7. Yalnızca Allah'ın Dilediği Olur

وَلَا يَكُونُ إِلَّا مَا يُرِيدُ

8. Akıllar Allah'ı Kuşatamaz

لَا تَبْلُغُهُ الْأَوْهَامُ، وَلَا تُدْرِكُهُ الْأَفْهَامُ

9. Allah Yaratılmışlara Benzemez

وَلَا يُشْبِهُ الْأَنَامَ

10. Allah Diridir ve Ölmez

حَيٌّ لَا يَمُوتُ

11. Allah Kayyûm'dur ve Uyumaz

قَيُّومٌ لَا يَنَامُ

12. Allah Muhtaç Olmadan Yaratır ve Rızık Verir

خَالِقٌ بِلَا حَاجَةٍ، رَازِقٌ بِلَا مَؤُونَةٍ

13. Allah Öldürür ve Yeniden Diriltir

مُمِيتٌ بِلَا مَخَافَةٍ، بَاعِثٌ بِلَا مَشَقَّةٍ

14. Allah Yaratmadan Önce de Sıfatlarıyla Ezelîydi

مَا زَالَ بِصِفَاتِهِ قَدِيمًا قَبْلَ خَلْقِهِ

15. Yaratmak Allah'a Yeni Bir Sıfat Kazandırmadı

لَمْ يَزْدَدْ بِكَوْنِهِمْ شَيْئًا لَمْ يَكُنْ قَبْلَهُمْ مِنْ صِفَتِهِ

16. Allah'ın Sıfatları Ezelî ve Ebedîdir

وَكَمَا كَانَ بِصِفَاتِهِ أَزَلِيًّا كَذَلِكَ لَا يَزَالُ عَلَيْهَا أَبَدِيًّا

17. Allah Yarattıktan Sonra Hâlık Olmadı

لَيْسَ بَعْدَ خَلْقِ الْخَلْقِ اسْتَفَادَ اسْمَ الْخَالِقِ

18. Allah Varlıkları Yaratınca Bâri Olmadı

وَلَا بِإِحْدَاثِ الْبَرِيَّةِ اسْتَفَادَ اسْمَ الْبَارِي

19. Yaratılanlar Yokken de Rab ve Yaratıcıydı

لَهُ مَعْنَى الرُّبُوبِيَّةِ وَلَا مَرْبُوبَ، وَمَعْنَى الْخَالِقِ وَلَا مَخْلُوقَ

20. Allah Yaratmadan Önce de Hâlıktı

وَكَمَا أَنَّهُ مُحْيِي الْمَوْتَى بَعْدَ مَا أَحْيَا اسْتَحَقَّ هَذَا الِاسْمَ قَبْلَ إِحْيَائِهِمْ، كَذَلِكَ اسْتَحَقَّ اسْمَ الْخَالِقِ قَبْلَ إِنْشَائِهِمْ

Tevhid ve Çeşitleri

Sesli anlatım · 5:07Afişi aç ve hocayı dinle

Şirk ve Çeşitleri

Sesli anlatım · 6:35Afişi aç ve hocayı dinle

Üç Esas ve Delilleri

3 bölüm · Sesli anlatımBölümleri aç ve hocayı dinle
UBEYDULLAH ARSLAN AKADEMİ

Üç Esas ve Delilleri

60 Kısa Soru ve Cevap

1. Rabbin kimdir?

CEVAP: Rabbim Allah'tır. O, bütün âlemlerin Rabbidir.

KUR’AN’DAN DELİL

الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ

“Hamd, âlemlerin Rabbi Allah'a mahsustur.”

Fâtiha, 1/2.

2. Seni kim yarattı?

CEVAP: Beni ve bütün varlıkları Allah yarattı.

KUR’AN’DAN DELİL

اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ

“Allah her şeyin yaratıcısıdır.”

Zümer, 39/62.

3. Seni kim rızıklandırır?

CEVAP: Beni rızıklandıran Allah'tır.

KUR’AN’DAN DELİL

إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ

“Şüphesiz rızık veren Allah'tır.”

Zâriyât, 51/58.

4. Allah seni niçin yarattı?

CEVAP: Yalnızca kendisine ibadet etmem için.

KUR’AN’DAN DELİL

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ

“Ben cinleri ve insanları ancak bana kulluk etsinler diye yarattım.”

Zâriyât, 51/56.

5. Allah'ı nasıl tanırsın?

CEVAP: Allah'ı isimleri, sıfatları, âyetleri ve yarattığı varlıklarla tanırım.

KUR’AN’DAN DELİL

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ لَآيَاتٍ

“Şüphesiz göklerin ve yerin yaratılışında deliller vardır.”

Âl-i İmrân, 3/190.

6. Allah'tan başka hak ilah var mıdır?

CEVAP: Hayır. İbadete layık tek ilah Allah'tır.

KUR’AN’DAN DELİL

وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ

“İlahınız tek bir ilahtır. O'ndan başka hak ilah yoktur.”

Bakara, 2/163.

7. Allah her şeyi bilir mi?

CEVAP: Evet. Gizli ve açık her şeyi bilir.

KUR’AN’DAN DELİL

إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

“Şüphesiz Allah her şeyi hakkıyla bilendir.”

Enfâl, 8/75.

8. Allah her şeyi görür mü?

CEVAP: Evet. Hiçbir şey Allah'tan gizli kalmaz.

KUR’AN’DAN DELİL

إِنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

“Şüphesiz Allah yaptıklarınızı hakkıyla görendir.”

Bakara, 2/110.

9. Allah'ın her şeye gücü yeter mi?

CEVAP: Evet. Allah her şeye gücü yetendir.

KUR’AN’DAN DELİL

إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

“Şüphesiz Allah her şeye gücü yetendir.”

Bakara, 2/20.

10. Allah her yerde midir?

CEVAP: Hayır. Allah zatıyla gökte, Arş'ın üzerindedir. İlmi, işitmesi ve görmesiyle her şeyi kuşatır.

KUR’AN’DAN DELİL

الرَّحْمَٰنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَىٰ

“Rahmân, Arş'a istivâ etmiştir.”

Tâhâ, 20/5.

11. Tevhid nedir?

CEVAP: Allah'ı rubûbiyetinde, ulûhiyetinde, isim ve sıfatlarında birlemektir.

KUR’AN’DAN DELİL

وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ

“Sizin ilahınız tek bir ilahtır.”

Bakara, 2/163.

12. İbadet kime yapılır?

CEVAP: Yalnızca Allah'a yapılır.

KUR’AN’DAN DELİL

إِيَّاكَ نَعْبُدُ

“Yalnız sana ibadet ederiz.”

Fâtiha, 1/5.

13. Dua kime yapılır?

CEVAP: İbadet olan dua yalnızca Allah'a yapılır.

KUR’AN’DAN DELİL

فَلَا تَدْعُوا مَعَ اللَّهِ أَحَدًا

“Allah ile birlikte başka hiç kimseye dua etmeyin.”

Cin, 72/18.

14. Şirk nedir?

CEVAP: Allah'a rubûbiyetinde, ulûhiyetinde veya isim ve sıfatlarında ortak koşmaktır.

KUR’AN’DAN DELİL

إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ

“Şüphesiz şirk büyük bir zulümdür.”

Lokmân, 31/13.

15. En büyük günah nedir?

CEVAP: Allah'a şirk koşmaktır.

HADİSTEN DELİL

أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ

“Allah seni yarattığı hâlde O'na ortak koşmandır.”

Buhârî, 4477; Müslim, 86.

16. İbadet nedir?

CEVAP: Allah'ın sevdiği ve razı olduğu bütün söz ve amellerdir.

KUR’AN’DAN DELİL

يَا أَيُّهَا النَّاسُ اعْبُدُوا رَبَّكُمُ

“Ey insanlar! Rabbinize ibadet edin.”

Bakara, 2/21.

17. Namaz kimin için kılınır?

CEVAP: Yalnızca Allah için kılınır.

KUR’AN’DAN DELİL

وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي

“Beni anmak için namaz kıl.”

Tâhâ, 20/14.

18. Kurban kimin için kesilir?

CEVAP: İbadet amacıyla yalnızca Allah için kesilir.

KUR’AN’DAN DELİL

فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ

“Rabbin için namaz kıl ve kurban kes.”

Kevser, 108/2.

19. Tevekkül nedir?

CEVAP: Gerekli sebeplere sarılarak kalben Allah'a güvenmektir.

KUR’AN’DAN DELİL

وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

“Müminler yalnız Allah'a tevekkül etsinler.”

Âl-i İmrân, 3/122.

20. İhlâs nedir?

CEVAP: İbadeti yalnızca Allah'ın rızası için yapmaktır.

KUR’AN’DAN DELİL

لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ

“Dini yalnız Allah'a has kılarak O'na ibadet etmeleri için.”

Beyyine, 98/5.

Sesli Kitap

Ses kaydını indir
Ses kaydını indir
Ses kaydını indir

İslâm’ı Doğru Anlamanın Önündeki 40 Engel

40 madde · 12 ses kaydıKitabı aç ve dinle
UBEYDULLAH ARSLAN – İSLÂM DAVETÇİSİ

İslâm’ı Doğru Anlamanın Önündeki 40 Engel

Kur’an, Sünnet ve Selef-i Sâlihîn’in Anlayışı Işığında

Metin, PDF sayfalarından otomatik olarak aktarılmıştır. Yazım farkları için özgün PDF’ye bakabilirsiniz.

Bu çalışma neden hazırlandı?

İSLÂM'I DOĞRU ANLAMAK

İslâm'ı doğru anlamak yalnızca Kur'an ve Sünnete başvurmakla değil; Kur'an ve sahih Sünneti Selef-i Sâlihin'in anlayışı üzere, sahih bir usül ve menhecle anlamakla mümkündür.

SAPMALARIN TEMEL SEBEBİ

2 Tarih boyunca birçok sapma, vahyin yokluğundan değil; vahyin yanlış anlaşılmasından, delillerin hevâya göre yorumlanmasından ve şer'i ölçünün yerine başka ölçülerin geçirilmesinden doğmuştur.

BAŞLICA ENGELLER

Cehalet, hevâ, taklit, taassup, bid'at, şahıs ve cemaat bağlılığı; aklı naklin önüne geçirmek, sahih hadisi reddetmek, nasları bağlamından koparmak, ilmi ehli olmayandan almak ve tali meseleleri asılların önüne geçirmek bunların başlıca örnekleridir.

BU ÇALIŞMANIN AMACI

Bu çalışma, belirli şahısları veya grupları hedef almak için değil; İslâm'ı doğru anlamanın önüne geçen ilmi, itikadi ve menheci engelleri tanımak ve okuyucuya sahih bir ölçü kazandırmak amacıyla hazırlanmıştır.

OLÇÜMÜZ öj Ölçümüz; Kur'an, sahih Sünnet ve Selef-i Sâlihin'in anlayışıdır.

Çünkü hak şahıslarla değil delille; din hevâ ile değil vahiy ile; menhec ise sloganlarla değil ittibâ ve sahih usülle belirlenir.

> ÇALIŞMANIN ANA GAYESİ ( (0) ) Engelleri tanımak —> yanlış ölçüleri fark etmek — sahih usülü öğrenmek —

Kur'an ve Sünneti Selef'in anlayışı üzere anlamak.

40 Maddede Tevhid

4 bölüm · Afiş ve sesli anlatımBölümleri aç
1. BölümSesli anlatım · 5:55Afişi aç ve hocayı dinle
2. BölümSesli anlatım · 5:27Afişi aç ve hocayı dinle
3. BölümSesli anlatım · 4:13Afişi aç ve hocayı dinle
4. BölümSesli anlatım · 4:34Afişi aç ve hocayı dinle
Cuma Hutbeleri · 18 ders

Üç Sahih Kıssa ve İbretleri

Metin ve ses kaydı · 13:43Hutbeyi aç ve dinle
CUMA HUTBESİ

ÜÇ SAHIH KISSA VE İBRETLERI

1. MAĞARADAKİ ÜÇ ADAM

Üç adam bir mağaraya sığındı; büyük bir kaya girişini kapattı. Birincisi anne babasına yaptığı iyiliği, ikincisi Allah korkusuyla zinadan vazgeçmesini, üçüncüsü işçisinin hakkını korumasını anlatarak Allah'a dua etti. Her biri ihlâsla yaptığı salih amelini vesile kıldı; Allah kayayı açtı ve üçü de kurtuldu.

İbret: İhlâs, salih amelle tevessül, anne baba hakkı, iffet, takvâ ve kul hakkı.

Kaynak: Buhârî, 2272; Müslim, 2743.

2. BULUTUN SULADIĞI BAHÇE

Bir adam çölde yürürken buluttan “Filancanın bahçesini sula!” sesini işitti. Yağmur suyunu takip ederek bahçe sahibine ulaştı ve bu nimetin sebebini sordu. Bahçe sahibi, mahsulünün üçte birini sadaka verdiğini, üçte birini ailesine ayırdığını, kalanını bahçesine harcadığını söyledi.

İbret: İnfak, sadaka, şükür, helal kazanç, aile hakkı ve bereket.

Kaynak: Müslim, 2984.

3. YÜZ KİŞİYİ ÖLDÜREN ADAM

Doksan dokuz kişiyi öldüren adam tevbe etmek istedi; bir rahip tevbe edemeyeceğini söyleyince onu da öldürdü. Ardından bir âlime başvurdu; âlim ona tevbe kapısının açık olduğunu ve salih insanların beldesine gitmesini söyledi. Adam yolda öldü; salih beldeye daha yakın bulunduğu için rahmet melekleri onun ruhunu aldı.

İbret: Samimi tevbe, sahih ilim, kötü çevreden ayrılmak, salih insanlarla beraberlik ve Allah'ın mağfireti.

Kaynak: Buhârî, 3470; Müslim, 2766.

ÜÇ KISSANIN ORTAK MESAJI

İhlâs → Salih Amel → Takvâ → Dua → Tevbe → Allah'a Yöneliş → Rahmet ve Kurtuluş

Kur'an'dan deliller:

  • Talâk, 2: “Kim Allah'tan korkarsa Allah ona bir çıkış yolu açar.”
  • Sebe', 39: “Ne harcarsanız Allah onun yerine başkasını verir.”
  • Zümer, 53: “Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin.”

Sonuç: Mümin, Allah için salih amel işler, haramdan sakınır, insanların haklarını korur, nimetlerinden infak eder ve günahından samimiyetle tevbe eder. Her hâlinde yalnızca Allah'a yönelir, O'nun yardımını ve rahmetini umar.

Ses kaydını indir

Şehadetin Tahkiki: İhlâs ve İttibâ

Şehadeteyni Anlamak · Metin ve ses kaydı · 14:48Hutbeyi aç
CUMA HUTBESİ

Şehadetin Tahkiki: İhlâs ve İttibâ

Yalnızca Allah'a kulluk etmek ve yalnızca Resûlullah ﷺ'in öğrettiği şekilde ibadet etmek

الْحَمْدُ لِلَّهِ، وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ، وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ وَمَنِ اتَّبَعَ هُدَاهُ. أَمَّا بَعْدُ:

Aziz Müslümanlar!

Bugün sizlere İslâm'ın temelinden, bütün peygamberlerin davetinin özünden ve ahirette kurtuluşumuzun esasından söz etmek istiyorum.

Bu, hepimizin bildiği, dilimizle söylediği fakat manası ve gerekleri üzerinde yeniden düşünmemiz gereken iki büyük şehadettir:

لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ

مُحَمَّدٌ عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ

Allah'tan başka ibadete layık hiçbir ilâh yoktur. Muhammed ﷺ, Allah'ın kulu ve elçisidir.

Değerli kardeşlerim!

Bu iki şehadet, yalnızca dille söylenen iki cümle değildir. Bunlar Müslümanın inancını, ibadetini ve bütün hayatını şekillendiren iki büyük esastır.

Birinci şehadet, yalnızca Allah'a kulluğu; ikinci şehadet, Allah'a yalnızca Resûlullah ﷺ'in öğrettiği şekilde kulluk etmeyi gerektirir.

İşte şehadetin tahkiki, bu iki hakikati bilmek, kabul etmek ve hayatımızda gerçekleştirmektir.

1. Birinci Şehadet: İbadeti Yalnızca Allah'a Yöneltmek

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ

“Ben cinleri ve insanları ancak bana ibadet etsinler diye yarattım.”

Zâriyât, 51/56

Kardeşlerim!

Biz bu dünyaya yalnızca yemek, içmek, çalışmak, mal biriktirmek ve sonunda ölmek için gelmedik. Biz Allah'a kulluk etmek için yaratıldık.

Lâ ilâhe illallah demek, Allah'tan başka ibadete layık hiçbir ilâh olmadığını kabul etmektir.

Dua yalnızca Allah'a yapılır. Kurban ve adak ibadetleri yalnızca Allah'a yöneltilir. İbadet anlamındaki korku, ümit ve tevekkül yalnızca Allah'a tahsis edilir.

Bir insan namaz kılıp oruç tutarken Allah'tan başkasına ibadet yöneltiyorsa tevhidin gereğine aykırı davranmış olur.

Çünkü tevhid, yalnızca Allah'ın varlığına inanmak değil, ibadette O'nu birlemektir.

2. Nebevî Kıssa: Ebû Tâlib'in Ölüm Döşeğindeki Son Davet

Kaynak: Sahîh-i Buhârî, 1360; Sahîh-i Müslim, 24.

Değerli kardeşlerim!

Şimdi Resûlullah ﷺ'in hayatından ibretlik bir hadiseyi düşünelim.

Peygamberimizin amcası Ebû Tâlib ölüm döşeğindeydi.

Ebû Tâlib, Resûlullah ﷺ'i çocukluğundan itibaren korumuş, müşriklerin saldırılarına karşı onu savunmuş ve birçok sıkıntıya katlanmıştı.

Resûlullah ﷺ amcasının yanına geldi. Onun iman ederek kurtulmasını arzuluyordu.

Şöyle buyurdu:

يَا عَمِّ، قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، كَلِمَةً أَشْهَدُ لَكَ بِهَا عِنْدَ اللَّهِ

“Ey amcacığım! Lâ ilâhe illallah de ki Allah katında senin lehine bu sözle şahitlik edebileyim.”

Fakat orada bulunan müşrikler Ebû Tâlib'e atalarının dinini hatırlattılar.

“Abdülmuttalib'in dininden yüz mü çevireceksin?” dediler.

Ebû Tâlib sonunda Abdülmuttalib'in dini üzere olduğunu söyledi ve şehadeti kabul etmeden öldü.

Aziz kardeşlerim!

Bu hadiseyi iyi düşünelim.

Resûlullah ﷺ'in amcası olmak onu kurtarmadı. Peygamberimizi koruması, ona yardım etmesi ve onun uğrunda sıkıntılara katlanması, iman etmenin yerini tutmadı.

Öyleyse biz neye güveniyoruz?

Müslüman bir ailede doğmamıza mı? Babamızın, dedemizin Müslüman olmasına mı? Dilimizle şehadet getirmemize mi?

Elbette şehadet büyük bir sözdür. Ancak onun manasını öğrenmek, doğruluğuna inanmak, gereklerini kabul etmek ve şirki terk etmek gerekir.

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَاءُ

“Şüphesiz Allah, kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz. Bunun dışındaki günahları ise dilediği kimse için bağışlar.”

Nisâ, 4/48

Bu âyet, tevbe edilmeden üzerinde ölünen şirkin ne kadar büyük bir tehlike olduğunu göstermektedir.

3. İkinci Şehadet: Resûlullah ﷺ'e İttibâ Etmek

Kardeşlerim!

Birinci şehadet bize kime ibadet edeceğimizi, ikinci şehadet ise nasıl ibadet edeceğimizi öğretir.

Muhammedun abduhu ve resûluhu demek, Muhammed ﷺ'in Allah'ın kulu ve elçisi olduğuna iman etmektir.

Bu şehadet; onun haber verdiği şeyleri tasdik etmeyi, emirlerine itaat etmeyi, yasaklarından kaçınmayı ve Allah'a onun getirdiği din üzere ibadet etmeyi gerektirir.

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

قُلْ إِن كُنتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

“De ki: Eğer Allah'ı seviyorsanız bana uyun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın.”

Âl-i İmrân, 3/31

Dikkat ediniz!

Allah'ı sevdiğini söylemenin ölçüsü yalnızca söz değildir. Resûlullah ﷺ'e uymaktır.

Bir ibadetin Allah katında makbul olması için ihlâsla yapılması ve Resûlullah ﷺ'in getirdiği dine uygun olması gerekir.

4. Nebevî Kıssa: Namazını Yanlış Kılan Sahabe

Kaynak: Sahîh-i Buhârî, 757; Sahîh-i Müslim, 397.

Bir gün bir adam mescide girdi.

Namazını kıldı ve ardından Resûlullah ﷺ'in yanına gelerek selam verdi.

Peygamber ﷺ onun selamını aldı ve şöyle buyurdu:

ارْجِعْ فَصَلِّ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ

“Dön ve yeniden namaz kıl! Çünkü sen namaz kılmadın.”

Adam geri döndü ve yeniden namaz kıldı.

Fakat Resûlullah ﷺ ona aynı sözü tekrar söyledi.

Bu durum üç defa yaşandı.

Sonunda adam şöyle dedi:

“Seni hak ile gönderene yemin ederim ki bundan daha güzelini bilmiyorum. Bana öğret!”

Bunun üzerine Resûlullah ﷺ ona namazın nasıl kılınacağını, rükûda ve secdede nasıl sükûnetle durulacağını öğretti.

Kardeşlerim!

Bu adam namaz kılmak istiyordu. İbadet etmek istiyordu. Fakat namazında önemli bir eksiklik vardı.

Resûlullah ﷺ onu düzeltti.

Peki bu kıssadan ne öğreniyoruz?

İbadet etmek istemek tek başına yeterli değildir. İbadetin Resûlullah ﷺ'in öğrettiği şekilde yapılması da gerekir.

Bugün kendimize soralım:

Namazımızı kimden öğrendik? İbadetlerimizi hangi delile göre yapıyoruz? Bir ameli dinin parçası kabul ederken onun Kur’an ve sahih Sünnetteki dayanağını araştırıyor muyuz?

Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur:

مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ فِيهِ فَهُوَ رَدٌّ

“Kim bizim bu dinimizde ondan olmayan bir şeyi ortaya çıkarırsa o reddedilmiştir.”

Kaynak: Sahîh-i Buhârî, 2697; Sahîh-i Müslim, 1718.

Öyleyse ibadetlerde ölçümüz alışkanlıklar, şahıslar veya toplumun çoğunluğu değil, Allah'ın Kitabı ve Resûlullah ﷺ'in sahih Sünnetidir.

5. Şehadetin Tahkiki: Beş Temel Esas

Aziz Müslümanlar!

Şimdi iki şehadetin gereğini beş maddede özetleyelim.

  1. Tevhid: Allah'tan başka ibadete layık hiçbir ilâh olmadığına iman etmek ve ibadeti yalnızca O'na yöneltmek.
  2. İhlâs: Bütün ibadetleri gösterişten ve şirkten uzak, yalnızca Allah'ın rızası için yapmak.
  3. Yakîn ve teslimiyet: Şehadetin manasına şüphe duymadan inanmak, hakikati kabul etmek ve gereklerine teslim olmak.
  4. İttibâ: Muhammed ﷺ'in Allah'ın kulu ve elçisi olduğuna inanarak onun sahih Sünnetine uymak.
  5. Tahkik: Tevhidi şirkten, Sünneti bid‘atten, amelleri riyadan koruyarak şehadetin gereklerini hayata geçirmek.

Hutbenin Son Nasihati

Değerli kardeşim!

Bir gün senin de ölüm vaktin gelecek.

Belki bugün, belki yarın, belki de hiç beklemediğin bir anda...

O gün ne malın, ne makamın, ne de insanların sana duyduğu saygı tek başına seni kurtarabilecek.

Öyleyse henüz hayattayken kendine sor:

Ben gerçekten yalnızca Allah'a mı kulluk ediyorum?

Ben Allah'a Resûlullah ﷺ'in öğrettiği şekilde mi ibadet ediyorum?

Benim şehadetim yalnızca dilimde mi, yoksa inancımda ve amellerimde de karşılık buluyor mu?

Unutmayalım ki şehadet, yalnızca söylenen bir söz değil; ilimle öğrenilen, kalple tasdik edilen ve gerekleriyle yaşanan büyük bir ahittir.

Resûlullah ﷺ şöyle buyurmuştur:

“Kim Allah'tan başka ilâh olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın elçisi olduğuna samimi olarak kalbinden şehadet ederse Allah onu ateşe haram kılar.”

Kaynak: Sahîh-i Buhârî, 128; Sahîh-i Müslim, 32.

Rabbimizden dileğimiz, bizi şehadetin manasını bilen, tevhidi gerçekleştiren, şirkten uzak duran ve Resûlullah ﷺ'in Sünnetine sımsıkı sarılan kullarından kılmasıdır.

Allah'ım! Bizi tevhid üzere yaşat, Sünnet üzere sabit kıl ve son nefesimizde kelime-i şehadet üzere can vermeyi nasip et. Âmin.

UBEYDULLAH ARSLAN – İSLÂM DAVETÇİSİ

Ses kaydını indir

Biz seni âlemlere rahmet olarak gönderdik

30 Ekim 2026 · Ses kaydı · 16:31Hutbeyi aç ve dinle

Kimin İçin Yaşıyorsun?

23 Ekim 2026 · Ses kaydı · 14:43Hutbeyi aç ve dinle

Hepiniz Çobansınız

16 Ekim 2026 · Ses kaydı · 14:00Hutbeyi aç ve dinle

Amelleri Boşa Götüren 3 Tehlike

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

Neden Yüz Çeviriyorsun?

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

Taif Günü

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

Resûlüllah’tan Tevhid Hatıraları

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

İyyâke Nabudu

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

Tevhidi İşte Böyle Buldular

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

Gençlere 6 Tavsiye

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

Ya Hayır Söyle Ya Sus

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

Resûlüllah’a İttiba

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

Dinde En Hayati 5 İlke

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

5 Maddede Nefis Tezkiyesi

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

3 Mesele

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle

Dinde 4 VACİP

Ses kaydıHutbeyi aç ve dinle
Davet · 2 ders

Öncelikler Fıkhı

Önsöz · 40 madde · 2 ses kaydıKitabı aç ve dinle
UBEYDULLAH ARSLAN – İSLÂM DAVETÇİSİ

Öncelikler Fıkhı

فقه الأولويات

Önsöz

Hamd, âlemlerin Rabbi olan Allah’a mahsustur. Salât ve selâm, Peygamberimiz Muhammed’e, onun ailesine, ashabına ve kıyamete kadar onların yolunu güzellikle takip edenlerin üzerine olsun.

Müslümanın dinî hayatında öncelikleri doğru belirlemesi, sahih ilim ve basiret üzere kulluk etmesinin temel gereklerindendir. Zira her dinî mesele aynı derecede olmadığı gibi, her amel de aynı hükme, fazilete ve önceliğe sahip değildir. Farzlar nafilelerden, dinin temel esasları fer‘î meselelerden, tevhid ise bütün ibadetlerin üzerine bina edildiği bir esas olması bakımından diğer amellerden önce gelir.

Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

ÂYET: “Bil ki Allah’tan başka ilah yoktur.” (Muhammed, 19)

Resûlullah ﷺ ise şöyle buyurmuştur:

HADİS: “Kulum, kendisine farz kıldığım şeylerden bana daha sevimli hiçbir şeyle bana yaklaşamaz.” (Buhârî, 6502)

Bu iki delil, sahih ilmin ve farzların önceliğini ortaya koymaktadır.

Öncelikler fıkhı; yalnızca hangi amelin önce yapılacağını bilmek değil, dinin temel esaslarını koruyarak her sorumluluğu kendi derecesine yerleştirmektir. Bu anlayış, Müslümanın ilmini, ibadetini, ahlâkını, davetini ve günlük hayatını Kur’an ve sahih sünnetin rehberliğinde düzenlemesini gerektirir.

Bu risalede öncelikler fıkhı, kırk temel ilke hâlinde ele alınmıştır. Tevhid ve sahih akîdeden sünnete ittibaya, ilimden amele, itaatten ibadete, davetten terbiyeye, nefis tezkiyesinden aile ve toplum sorumluluklarına kadar Müslümanın hayatında öncelik vermesi gereken esaslar kısa açıklamalar ve şer‘î delillerle ortaya konulmuştur.

Bu çalışmada esas alınan ölçü, Kur’an ve sahih sünneti Selef-i Sâlihîn’in anlayışı doğrultusunda kavramaktır. Zira Müslümanın gayesi, yalnızca çok şey bilmek veya çok sayıda faaliyet gerçekleştirmek değil; Allah’ın kendisinden istediğini sahih ilim, ihlas ve sünnete uygunluk üzere yerine getirmektir.

Unutulmamalıdır ki bir amelin öncelikli olması, diğer dinî sorumlulukların terk edilebileceği anlamına gelmez. Her hak sahibine hakkı verilmeli, farzlar korunmalı, haramlardan sakınılmalı ve yükümlülükler şer‘î derecelerine göre yerine getirilmelidir.

Bu risalenin gayesi, okuyucunun dinî hayatına şu temel ölçüyü yerleştirmektir:

Önce tevhid, sonra tevhidin gerektirdiği sahih ilim, ihlaslı amel, sünnete ittiba ve basiretli davet. Bütün bunlarla birlikte her sorumluluğu Allah’ın emrettiği şekilde ve kendi derecesinde yerine getirmek.

Allah Teâlâ’dan bu mütevazı çalışmayı faydalı kılmasını, bizleri hakkı öğrenen, öğrendiğiyle amel eden, insanları basiret üzere hakka davet eden ve hayatını O’nun rızasına göre düzenleyen kullarından eylemesini niyaz ederim.

Başarı ve hidayet yalnızca Allah’tandır.

UBEYDULLAH ARSLAN – İSLÂM DAVETÇİSİ

Sesli Kitap

Ses kaydını indir
Ses kaydını indir
Ses kaydını indir
Ses kaydını indir